sitemap

Sekseverschillen in de kliko? Al te ambitieuze politici... De Franse denker Alain Finkielkraut (zie foto) heeft er weinig mee op. Ze bedrijven doorgaans radicale politiek. Vanuit ‘de gedachte dat “ieder probleem een oplossing heeft – om een politieke oplossing vraagt”’ streven deze politici er naar ‘alle menselijke onvolmaaktheid, leed en rampzaligheid’ uit te bannen. De radicale politiek is een soort vuilafhaaldienst, die alles wat voos, vies en slecht is afvoert. En daar zit een probleem. Je komt, filosofiehistorisch, dan al gauw bij filosoof Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) uit die totalitaire wereldverbeteraars inspireerde, bijvoorbeeld in de Sovjet-Unie. In dagblad Trouw van 3 augustus 2010 past filosoof Sebastien Valkenberg Finkielkrauts ideeën toe op Euro-commissaris Vivianne Redding. Redding, die de portefeuille justitie en mensenrechten beheert, pleitte onlangs voor verplichte ‘vrouwenquota’ in het bedrijfsleven. Zo moeten meer vrouwen in topbanen aan de slag komen, wanneer bedrijven er niet in slagen de verschillen tussen man en vrouw op te heffen. Valkenberg onderzoekt de vraag of je zulke emancipatoire idealen moet afdwingen. Verbod stierenvechten De arena van Barcelona, Spanje’s oudste en de enige nog werkende in de deelstaat Catalonië, moet na 2011 de deuren sluiten, zo heeft het Catalaanse parlement op 28 juli 2010 besloten. Stierenvechten is vanaf dan verboden. Aan dit besluit ging een petitie van 180 duizend Catalanen vooraf. Tegenstanders van het stierenvechten menen dat de corrida een wrede en daarom onaanvaardbare sport is. De voorstanders beklemtonen de culturele en artistieke waarde van deze eeuwenoude traditie. Ook economische motieven worden aangehaald. De stierenvechtbranche in Spanje én Frankrijk is jaarlijks goed voor ongeveer 100 miljoen euro. Vorige jaar stierven ongeveer 4500 stieren in Spaanse arena’s. Zie bijvoorbeeld: Comité Anti Stierenvechten. Utopische avonturiers Individuele hebzucht vormt de enige garantie voor economische vooruitgang, welvaart en persoonlijk geluk, meende de Amerikaans-Russische schrijfster Ayn Rand (1905-1982). Haar boeken zijn zowat verplichte literatuur op de Amerikaanse universiteiten en daarin bepleit ze de volledige afbraak van de welvaartsmaatschappij. Die wordt vervolgens herbouwd als een echte vrije markt-economie. Alsof het een zelfsnoeiende en zelfaanharkende tuin is: de vrije markt mag niet aan banden gelegd, want alleen de vrij uitgeoefende hebzucht maakt de mens gelukkig. Rand vormt het beginpunt van het nieuwste boek van Hans Achterhuis De utopie van de vrije markt (uitgeverij Lemniscaat). In deze goed leesbare studie maakt de utopiedeskundige filosoof Achterhuis duidelijk dat de vrije markt geen onfeilbare natuurwet is, niet altijd heeft bestaan en bovendien zijn utopische belofte niet waarmaakt. Lees hier de en achterflaptekst en een bespreking op de Volkskrantwebsite. Zie ook VPRO-boeken. Ook in het toegankelijke Welkom in Youtopia (uitgeverij Boom) schetst filosoof Menno van der Veen een beeld van onze tijd. Van der Veen portretteert het moderne individu. Die gelooft niet langer in een authentiek, echt “ik” dat je moet ontdekken of vormgeven. Geluk zoekt de moderne mens in zijn vele rollen of identiteiten (echtgenoot, vrijgezel, student, bankdirecteur, gamer, hyver of facebooker) en al doende ontwerpt hij zijn eigen hoogstpersoonlijke biotoop. Wel bestaat er nog zoiets als integriteit, dat wil zeggen: je rol naar behoren spelen. Maar die identiteit kun je weer de deur uit doen als je er niets meer mee kunt. Is deze Youtopistische levenshouding een verworvenheid of een probleem? Van der Veen meent het eerste, al formuleert hij ook stevige bezwaren bij de Youtopia. Lees hier de inhoud en achterflaptekst. Luister naar de auteur op de VPRO-website Kritiek van het kapitalisme Karl Marx (1818-1883), praktische vorm krijgt. In de jaren ’60 en ’70 bestond ook in Nederland grote belangstelling voor deze Duits-Engelse filosoof-econoom, maar zijn ideeën raakten allengs in diskrediet. Marx zijn kritiek van het kapitalisme kwam gelijk te staan met mensenverachting, armoede, onderdrukking en hypocrisie. Tot slot gaf de val van het communisme in Oost-Europa (1989/1990) de doodsteek aan de interesse voor Marx en het marxisme. Maar heeft Marx vandaag, vergelijk de kredietcrisis, nog enige betekenis voor ons? Tijdens een studiemiddag 1 mei a.s. staan Elsbeth Etty, René Gude, Arnold Heertje, Esther-Mirjam Sent en Ad Verbrugge stil bij de invloed van Karl Marx zijn denken op Nederland. Aanleiding vormt de verschijning eind april 2010 van een nieuwe vertaling van Marx’ hoofdwerk Het Kapitaal bij uitgeverij Boom en van een Marxbiografie door Rolf Hosfeld bij uitgeverij Atlas. Wanneer: 1 mei 2010 om 16.00 uur. Waar: Singelkerk, Singel 452, Amsterdam. Kaarten kosten € 8,50 inclusief een consumptie en zijn te koop bij de Athenaeum Boekhandel, Spui 14-16, Amsterdam. Tel. 020-5141460, e-mail: nieuwscentrum@athenaeum.nl. Voor recente boeken over Marx, zie elders op deze website Filosofie als stripverhaal De filosofiecanon is nu ook in stripvorm raadpleegbaar. Margreet de Heer schreef het boek Filosofie in beeld, waarin ze geschiedenis van de filosofie sinds Socrates beknopt neerzet. Ook besteedt ze aandacht aan de ‘Nederlandse’ filosofen Erasmus, Descartes en Spinoza. Het boek mikt op een breed publiek van geïnteresseerden, jong en oud. Zie de website van dagblad Trouw voor meer informatie. M. de Heer, Filosofie in beeld, Zoetermeer (Meinema) 2010, 120 p., ISBN 9789021142586, € 16,50, inhoud – achterflap. Filosofie met kinderen Kinderen zijn al op zeer jonge leeftijd bezig met vragen over zichzelf: waar komen ze vandaan, waarom heten ze zoals ze heten, wat is er zo bijzonder aan henzelf? Door dit soort filosofische thema's met ze te bespreken, leren ze zichzelf en daarmee ook anderen beter kennen. Op donderdag 15 april zetten dr. Karel van der Leeuw, professor Frans Jacobs en drs. Joan de Ruijter uiteen hoe je filosofische gesprekken kunt voeren met kinderen. Welke onderzoeken zijn er gedaan naar de combinatie wijsbegeerte en kinderen en welke filosofische onderwerpen zijn geschikt om aan te snijden? De bijeenkomst is bedoeld voor (groot)ouders, maar ook voor professionals die met kinderen werken, zoals onderwijzers uit het basisonderwijs. Plaats en tijd: Doelenzaal, Singel 425, Amsterdam, donderdag 15 april 2010 van 18.45-21.30 uur. Prijs: € 17,50 (AUV-leden € 16,--). Op zaterdag 17 april wordt een practicum gegeven. Zie de website van de Illustere School voor meer informatie. Encyclopedie van de angst Wat is het nut van angst? Waarom zijn mensen bang voor het onbekende? Hoe kom je er vanaf? Kan wetenschap daarbij helpen, of jaagt ze juist meer schrik aan? Hoe kun je met risico’s omgaan? En is angst een goede raadgever bij het bepalen van politiek beleid? Studium Generale van de Universiteit van Utrecht organiseert een lezingencyclus over angst. Van 10 februari tot en met 31 maart onderwerpen filosofen en wetenschappers het fenomeen aan een nader onderzoek, onder hen de fysicus Sander Bais, socioloog Frank Furedi en filosoof Arthur Petersen. De lezingen zijn via het Internet live te volgen. Wie echter de sprekers in levende lijve wil meemaken kan dat doen in de Aula van het Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht van 20.00-21.30 uur. Voor meer achtergronden, zie de website van Studium Generale en Encyclopedie van de angst. Van Sander Bais verscheen onlangs bij Amsterdam University Press het interessante boek Hoe werkt wetenschap? Lees hier de inhoud van het boek. Spinozaopera Klassieke en moderne muziek blijkt soms uitdrukkelijk filosofisch geïnspireerd, maar het leven van een individuele filosoof vormt zelden de substantie van een groot muziekwerk. Seneca treedt op in Monteverdi’s opera L’Incoronazione di Poppea, Telemann deed Der geduldige Sokrates, Philip Glass koos Einstein tot onderwerp en de Nederlander Ton de Kruyf componeerde de opera Spinoza voor het Holland Festival 1971. Nu veertig jaar later wil de Nederlandse musicus-componist Theo Loevendie (80) Spinoza (1632-1677) in een volledig nieuwe jas steken, want hij vindt het libretto van De Kruyfs opera verschrikkelijk. De dramatiek in Spinoza’s leven, zijn eigengereidheid en pantheïsme, noemt hij aantrekkelijke kanten voor een opera, aldus dagblad Trouw op 9 januari 2010. De nieuwe Spinozaopera staat geprogrammeerd voor 2012... Over muziek en filosofie gesproken, het is geen opera maar er bestaat een heel aardige Immanuel Kant Song (1984) met een samenvatting – op rijm! – van De deductie van de zuivere verstandsbegrippen uit Kants Kritiek van de zuivere rede. Een nieuwe wereld Hoe kunnen we in een globaliserende samenleving goed met elkaar samen leven? Hoe gaan we om met diversiteit en hoe kunnen mensen een sense of belonging vinden zonder dat die anderen uitsluit? Acht denkers van wereldnaam gaan deze vragen beantwoorden. In vier wekelijkse tv-uitzendingen geeft de IKON het woord aan de filosofen en Susan Neiman, dichteres Antjie Krog, rabbijn Jonathan Sacks, Nasr Abu Zayd, Dominique Moïsi, Zainab Al-Suwaij en Ian Buruma. De reeks heet Grote denkers over de toekomst en begint op dinsdag 5 januari 2010. Wie een aflevering mist kan die alsnog bekijken op de website LUX Magazine.

Essay van de Maand van de Filosofie 2010 Voor de Maand van de Filosofie schreef Aziëkenner, journalist en publicist Ian Buruma het essay Grenzen aan de Vrijheid: van De Sade tot Wilders. Aan de hand van onder andere Markies de Sade en de laatste oorlog in Irak laat Buruma zien hoe de vrijheid van sommigen onherroepelijk leidt tot de onvrijheid van anderen. Op filosofische wijze onderzoekt hij of onze aanspraak op individuele vrijheid wel zo onvoorwaardelijk is als populaire politici ons doen geloven. Waar liggen de grenzen van wat wenselijk en toelaatbaar is? Buruma schreef onder andere Dood van een gezonde roker naar aanleiding van de moord op Theo van Gogh en Occidentalisme. Het Westen in de ogen van zijn vijanden. Voor meer over dit boek, zie inhoud en achterflap. Socrateswisselbeker 2010 De Socrateswisselbeker, de prijs voor het meest prikkelende, Nederlandstalige filosofieboek dat in het voorgaande jaar is verschenen, gaat dit jaar naar Luuk van Middelaar met zijn ‘filosofisch geschiedenisboek’ De passage naar Europa. Geschiedenis van een begin. Middelaar beschrijft het vermogen en onvermogen van de Europese eenheid vanuit drie gezichtspunten: het nastreven van eigenbelang door de lidstaten, de binnenkant van Europese instituties, wetgeving en toekomstidealen en de Europese burgers. Luuk van Middelaar, De passage naar Europa. Geschiedenis van een begin, Groningen (Historische Uitgeverij) 2009, 531 p., ISBN 9789065542366, € 35,00. Voor meer over dit boek, zie inhoud – achterflap. Op zoek naar boeken over filosofie? Op deze website, in de rubriek Nieuwe boeken, vind je informatie over eerder en recent verschenen boeken: recensies en inhoudsopgaven. Zie ook filosofie-online.nl. Boeken en tijdschriften op het WWW Literatuur te over, maar een bezoekje aan de plaatselijke bibliotheek levert soms weinig op. Dan maar naar de boekhandel. Ook daar is de kast half gevuld of, erger nog, er zijn helemaal geen filosofieboeken voorradig. Hoe vind je boeken over filosofie? Links naar teksten op het Internet, bibliotheken, boekhandels en uitgevers staan op deze website bij elkaar: Zoeken op het World Wide Web. Voor eerdere berichten, zie eerdere berichten